Antik Yunanda Belagat ve “Erkek”lik

Temmuz'13

Bu yazıda Antik Yunan toplumunda konuşma ve belagatin toplumsal bağlamda nerelere tekabül ettiğine dair çeşitli metinlerden örneklerle bir çıkarsama yapmaya çalışacağım. Her ne kadar toplumsal, felsefi ve edebi bağlamda çok geniş bir konu olsa da ele alacağım örnekler en azından konuya bir giriş mahiyeti taşıyacaktır.

Aristofanes, Seyircisini Nasıl Yarattı?

Yazar: Niall W. Slater
Çevirenler: Bilal Akar, Serhat Kurtuluş
Redaksiyon: Mustafa Yıldız
2011

            Aristofanes komedyası, içerdiği birçok veriden ötürü komedya seyircisinin yapısı üstüne düşünmek ve onu yorumlamak için oldukça elverişlidir. Bu verilerin tarafsız addedilemeyeceğini belirtmek gerekir. Aristofanes’in seyirciyi ele alırken amacı, onun ilgisini yönlendirmek, seyircinin genel olarak şekillenmiş davranışlarına yönelmek veya bu davranışları yeniden şekillendirmektir. Aristofanes’in seyirci tepkisini yönlendirme çabaları buradaki tartışmamızın ötesindedir. Esas odak noktamız ise genel olarak seyircinin katılımını ve tepkisini kontrolü altına alabilme mevzunda öne çıkarttığı stratejileridir. Bu konu üzerine yöntemsel bir varsayımı burada açıklamakta fayda var. Aristofanes oyunlarında seyirciyi yönlendirmek için kullanılan bir karakter veya koronun mizahi veya etki bırakıcı olabilmesi için gerçeklikten beslenmesi gerekmektedir. Yani oyundaki şeyler aslında Aristofanes’in gösterdiği gibi değilse en azından seyircinin anlayabileceği ve bir tepki üretebileceği seviyede gerçeğe yakın olmalıdır.

Üniversite Tiyatrolarında “Koro” Kullanıma Dair Notlar

2011

2010-2011 senesi içerisinde BÜED(Boğaziçi Üniversitesi Edebiyat Kulübü) Drama Komisyonu olarak yaptığımız Antik Yunan Tiyatrosu çalışmaları bağlamında “koro” nun bir tiyatro oyunu içerisinde var oluşuna dair bir tartışma yürüttük. Bu yazı güncel yorumlarda “koro” nun nasıl yer ettiğine dair bazı gruplar üzerinden gözlemler taşımaktadır. Bu alanda söz söyleyebilmek için oyunların dramaturjisinin, sahnelemelerinin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekmektedir. Ancak bu yazıda böyle detaylı bir incelemeye girişmeden, üniversite tiyatrolarının pratikleri üzerinden bazı yorumlarda bulunacağım. Bu kapsamda Boğaziçi Üniversitesi Oyuncuları’nın “Lysistrata” ve “Kadınlar Meclisi” oyunlarını, Ege Üniversitesi Tiyatro Topluluğu’nun “Ayak Bacak Fabrikası” oyununu, Anadolu Üniversitesi Yaşayan Tiyatro grubunun “Midas’ın Kulakları” oyununu ve İTÜ Taşkışla Sahnesi’nin “Antigone” sini inceleyeceğim.

Üstün Fikrin Komedisi ve Bir Üniversite Tiyatrosu Olarak BÜO

01.07.2011

Bu yazıda Melih Anık’ın izlemeye geldiği “Kadınlar Meclisi” oyunumuzdan sonra yazdığı yazı üzerinden bir tartışma yürütmeye çalışacağım. Bahsettiğim yazı Aristofanes ve oyunları üzerine detaylı bilgi içerdiği için ben de biraz kendi yaptığımız çalışmalardan, çevirilerden ve özetlemelerden yararlanarak bazı açıklamalarda bulunmak istiyorum. Temel olarak iki nokta üzerinde duracağım: İlki Aristofanes’in teatral anlayışı, oyunlarının yapısı ve bu bağlamda BÜO’nun “Lysistrata” ve “Kadınlar Meclisi” prodüksiyonları, ikincisi ise bir üniversite tiyatrosu olarak BÜO’nun işleyişi ve amaçları. 

Aristophanes’in “Eşekarıları” Oyunu Üzerine Güncel Bir Yorum

 06.05.2010


Bu yazı, Aristophanes’in bir sistem eleştirisi özelliği taşıyan “Eşekarıları” oyunu üzerine güncel olarak yapılabilecek yorumlar, eklemeler ve değiştirmeler konusunda bir giriş niteliği taşımaktadır. Büed Drama Komisyonu’nun[1] oyun incelemeleri kapsamında, oyunların dramaturjik ve olaysal bağlamda güncellenmesi tartışmalarına bir örnektir. Çalışma, geniş kapsamlı bir alternatif dramaturji ve güncelleme çalışması değil, Antik Yunan’daki adalet mekanizması ve iktidar odaklarının günümüz Türkiye’sinde nasıl farklı bir şekilde var olduğuna dair bir gözlem-yorum denemesidir. Günümüzde oyunu ele alırken siyasi olayların incelikle değerlendirilmesi, oyun dramaturjisinin yeni baştan şekillendirilmesi için oldukça önemlidir. Oyun üzerine yapılacak olan teatral yorumlar, politik gelişmelerle dramaturjik açıdan organik bir bağ içinde olduğundan zaman zaman politik dili öne çıkaran bir çalışma özelliği taşımaktadır.